# Status NUE — co to znaczy w PESEL, czy pobyt jest legalny i czy wrócisz do UKR

- Źródło: https://prawoiadministracja.pl/aktualnosci/status-nue-co-oznacza
- Aktualizacja: 2026-11-04
- Autor: Bartosz Krajewski, radca prawny, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie (https://prawoiadministracja.pl/bartosz-krajewski-radca-prawny)

> NUE to zwykłe oznaczenie cudzoziemca spoza Unii. Jeśli zastąpiło Twój status UKR, mogła zniknąć podstawa pobytu — sprawdź, co Ci wolno i co zrobić teraz.

**Status NUE w rejestrze PESEL nie jest karą ani decyzją o wydaleniu — to zwykłe oznaczenie cudzoziemca spoza Unii Europejskiej.** Problem zaczyna się wtedy, gdy NUE zastąpił Twój dotychczasowy status UKR: razem z nim mogła zniknąć podstawa legalnego pobytu, dokument diia.pl i uproszczona droga do karty pobytu. Od przyczyny zmiany zależy, czy przebywasz w Polsce legalnie i jaki wniosek możesz jeszcze złożyć. Jeżeli chcesz, żebyśmy ustalili to na Twoich dokumentach i od razu przejęli wniosek, [zobacz legalizację pobytu online](https://prawoiadministracja.pl/legalizacja-online).

## Co oznacza NUE w rejestrze PESEL

Ustawa o ewidencji ludności (art. 8 pkt 24a) przypisuje cudzoziemcowi z numerem PESEL jeden ze statusów. UE oznacza obywatela Unii Europejskiej, państwa EFTA albo Szwajcarii, CUE — członka rodziny takiej osoby, a NUE — każdego innego cudzoziemca, czyli obywatela państwa trzeciego. Osobny status UKR mają beneficjenci ochrony czasowej, którym PESEL nadano w tym trybie.

Sam skrót NUE nie mówi więc nic o legalności pobytu — ma go większość cudzoziemców z kartą pobytu albo wizą. Dla obywatela Ukrainy zmiana z UKR na NUE oznacza jednak coś konkretnego: rejestr przestał traktować go jako osobę korzystającą z ochrony czasowej, a to pociąga za sobą skutki opisane niżej.

## Dlaczego status zmienił się z UKR na NUE

Zmiana następuje bez decyzji i bez wezwania — zwykle dowiadujesz się o niej, gdy przestaje działać diia.pl albo urząd odmawia świadczenia. Przyczyny są cztery:

- brak potwierdzenia tożsamości do 31 sierpnia 2026 r. przez osoby, którym PESEL nadano na podstawie oświadczenia — 1 września 2026 r. status zmienił minister cyfryzacji (art. 25 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 203)
- wyjazd z Polski na okres powyżej 30 dni — ochrona czasowa wygasa z mocy prawa (art. 109b ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), a status zmienia się na podstawie danych Straży Granicznej
- udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, stały albo rezydenta długoterminowego UE (art. 109b ust. 1 pkt 4) — wtedy NUE jest naturalnym skutkiem legalizacji i nie oznacza problemu
- zrzeczenie się ochrony czasowej w gminie, wniosek o ochronę międzynarodową albo ochrona czasowa uzyskana w innym państwie Unii

Pierwsza i druga przyczyna wymagają działania od razu. Trzecia oznacza, że Twój pobyt opiera się już na karcie pobytu — pilnuj wtedy tylko daty jej ważności.

## Co status NUE zmienia w praktyce

Przy zmianie z powodu braku potwierdzenia tożsamości ustawa mówi wprost: cudzoziemiec traci uprawnienie z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, czyli uznanie pobytu za legalny w ramach ochrony czasowej (art. 25 ust. 3). Minister unieważnia też dokument diia.pl (art. 110d ust. 10), który razem z paszportem pozwalał przekraczać granicę bez wizy. Kończą się świadczenia i opieka zdrowotna przysługujące beneficjentom ochrony czasowej, w tym 800+.

Najmniej widoczny, a najdroższy skutek dotyczy przyszłej karty pobytu. Art. 45 ustawy wygaszającej daje osobom ze statusem UKR uproszczoną ścieżkę przy zezwoleniu na pobyt i pracę, wysokich kwalifikacjach, działalności gospodarczej, rodzinie obywatela RP i połączeniu z rodziną: wojewoda korzysta z odcisków palców zebranych przy nadaniu PESEL, a przy łączeniu rodzin nie wymaga minimalnego okresu pobytu członka rodziny. Ze statusem NUE wracasz do zasad ogólnych — z ważnym paszportem, odciskami i pełnym kompletem warunków. Osobno opisujemy, jak wygląda [karta pobytu dla Ukraińca ze statusem UKR](https://prawoiadministracja.pl/aktualnosci/karta-pobytu-dla-ukraincow-status-ukr-2026) — kto może złożyć wniosek i od czego zacząć.

## Czy ze statusem NUE przebywasz w Polsce legalnie

Nie zawsze nielegalnie — i to jest punkt, który najczęściej się pomija. Utrata ochrony czasowej odbiera jedną podstawę pobytu, ale nie wyklucza innych. Sprawdzamy kolejno:

- ważną kartę pobytu, wizę albo zaświadczenie z MOS o złożonym wniosku — wtedy NUE nie ma znaczenia dla legalności
- art. 42 ust. 11 specustawy — jeżeli ostatni dzień dopuszczalnego pobytu obywatela Ukrainy na wizie albo w ruchu bezwizowym przypadł od 24 lutego 2022 r., pobyt w Polsce uznaje się za legalny do 4 marca 2027 r.; działa wyłącznie w Polsce i kończy się z chwilą wyjazdu
- ruch bezwizowy na paszporcie biometrycznym — 90 dni w każdym okresie 180 dni

Z legalnym pobytem obywatel Ukrainy bez ochrony czasowej może nadal pracować: do 5 marca 2029 r. wystarczy powiadomienie urzędu pracy przez pracodawcę w ciągu 7 dni (art. 41 ustawy wygaszającej). Jeśli żadna podstawa nie zostaje, w tle jest decyzja o zobowiązaniu do powrotu — gdy już przyszła, przeczytaj, jak działa [odwołanie od nakazu opuszczenia Polski](https://prawoiadministracja.pl/aktualnosci/nakaz-opuszczenia-polski-odwolanie).

## Czy można odzyskać status UKR

Ustawa przewiduje ponowne nadanie statusu UKR po ponownym złożeniu wniosku o PESEL dla beneficjenta ochrony czasowej (art. 44b ustawy o ewidencji ludności). Wniosek składa się osobiście w gminie w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy (art. 110a ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), a datą ponownego nadania jest dzień ponownego wjazdu. To droga dla osób, które straciły status przez wyjazd dłuższy niż 30 dni. W praktyce:

- zmiany za brak potwierdzenia tożsamości nie da się cofnąć na miejscu — wizyta w gminie z paszportem po 31 sierpnia zarejestruje dokument, ale nie przywróci UKR
- wyjazd tylko po to, by wrócić i złożyć nowy wniosek, to ryzyko: kontrola na granicy bez diia.pl, a art. 42 ust. 11 przestaje działać w chwili wyjazdu
- odzyskany status UKR trwa tylko tak długo jak ochrona czasowa — obecnie do 4 marca 2028 r.; od sierpnia 2026 r. ochronę po przerwie przyznaje się tylko osobom, które wypełniły obowiązki wojskowe przewidziane w prawie ukraińskim
- decyzja o wyjeździe powinna zapaść po analizie dokumentów, nie przed nią

Terminy samej ochrony czasowej i to, co może się z nią stać po 2028 r., opisujemy w artykule [do kiedy obowiązuje status UKR](https://prawoiadministracja.pl/aktualnosci/ochrona-czasowa-ukraina-2026).

## Jak zalegalizować pobyt po utracie UKR

Najpewniejszą drogą jest zezwolenie na pobyt czasowy na zasadach ogólnych — najczęściej w celu pracy, połączenia z rodziną, studiów albo działalności gospodarczej. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez MOS, z ważnym paszportem; opłata skarbowa wynosi 340 zł, a przy zezwoleniu na pobyt i pracę 440 zł, za wydanie karty płaci się 100 zł. Kluczowy jest moment: wniosek złożony, dopóki pobyt jest legalny, daje zaświadczenie i legalny pobyt do decyzji (art. 108 ustawy o cudzoziemcach). Złożony po jego końcu tej ochrony nie daje — dlatego przy art. 42 ust. 11 i ruchu bezwizowym liczy się każdy tydzień.

## Co robimy i ile to kosztuje

Kancelaria Radców Prawnych Bartosz Krajewski zaczyna od ustalenia, dlaczego status się zmienił i na jakiej podstawie przebywasz dziś w Polsce — na dokumentach, nie na domysłach. Potem dobieramy zezwolenie, kompletujemy dokumenty i składamy wniosek w MOS z pełnomocnictwem, więc korespondencja z urzędu trafia do nas. Prowadzenie sprawy o zezwolenie na pobyt czasowy kosztuje 2300 zł, a w trybie legalizacji online — w pełni zdalnie, ze zdjęciami dokumentów z telefonu — promocyjnie 1999 zł. Opłaty urzędowe płaci się osobno.

Jeżeli wolisz najpierw omówić swoją sytuację z prawnikiem, [umów konsultację w sprawach cudzoziemców](https://prawoiadministracja.pl/uslugi/sprawy-cudzoziemcow-warszawa).

## Najczęściej zadawane pytania

### Co oznacza status NUE w numerze PESEL?

NUE to oznaczenie cudzoziemca spoza Unii Europejskiej, który nie jest członkiem rodziny obywatela UE (art. 8 pkt 24a lit. c ustawy o ewidencji ludności). Ma go większość cudzoziemców z kartą pobytu. U obywatela Ukrainy zmiana z UKR na NUE oznacza, że rejestr przestał traktować go jako beneficjenta ochrony czasowej.

### Czy status NUE oznacza nielegalny pobyt?

Nie automatycznie. NUE odbiera podstawę pobytu z ochrony czasowej, ale legalność może wynikać z karty pobytu, wizy, zaświadczenia z MOS, art. 42 ust. 11 specustawy (do 4 marca 2027 r.) albo ruchu bezwizowego. Trzeba to ustalić na dokumentach, zanim cokolwiek złożysz.

### Czy mogę odzyskać status UKR?

Ustawa przewiduje ponowne nadanie UKR po nowym wjeździe i wniosku o PESEL złożonym w gminie w ciągu 30 dni (art. 44b ustawy o ewidencji ludności, art. 110a ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony). Zmiany za brak potwierdzenia tożsamości do 31 sierpnia 2026 r. nie da się cofnąć wizytą w gminie.

### Czy ze statusem NUE mogę pracować?

Tak, jeżeli przebywasz w Polsce legalnie. Do 5 marca 2029 r. obywatel Ukrainy bez ochrony czasowej może pracować na podstawie powiadomienia, które pracodawca składa w urzędzie pracy w ciągu 7 dni (art. 41 ustawy wygaszającej). Bez legalnego pobytu praca jest nielegalna, także dla pracodawcy.

### Ile mogę przebywać w Polsce bez statusu UKR?

To zależy od podstawy. W ruchu bezwizowym na paszporcie biometrycznym — 90 dni w każdym okresie 180 dni. Jeżeli obejmuje Cię art. 42 ust. 11 specustawy — do 4 marca 2027 r., ale tylko do pierwszego wyjazdu z Polski. Najbezpieczniej złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, zanim ta podstawa się skończy.

### Ile kosztuje pomoc kancelarii po zmianie statusu na NUE?

Prowadzenie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy kosztuje 2300 zł, a w trybie legalizacji online promocyjnie 1999 zł. Opłaty urzędowe — 340 zł albo 440 zł za wniosek i 100 zł za kartę — płaci się osobno.

## Podstawa prawna

- [Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej](https://eli.gov.pl/eli/DU/2003/1176/ogl) (Dz.U. 2003 nr 128 poz. 1176)
- [Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw](https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/203/ogl) (Dz.U. 2026 poz. 203)
- [Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności](https://eli.gov.pl/eli/DU/2010/1427/ogl) (Dz.U. 2010 nr 217 poz. 1427)
- [Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa](https://eli.gov.pl/eli/DU/2022/583/ogl) (Dz.U. 2022 poz. 583)
- [Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach](https://eli.gov.pl/eli/DU/2013/1650/ogl) (Dz.U. 2013 poz. 1650)

## Oferta kancelarii w tej sprawie

- **Legalizacja pobytu online**: 1999 zł (2300 zł → 1999 zł). Karta pobytu bez wychodzenia z domu: kupujesz usługę, wgrywasz zdjęcia dokumentów z telefonu, my prowadzimy sprawę.
- https://prawoiadministracja.pl/legalizacja-online
- Kancelaria Radców Prawnych Bartosz Krajewski. Sprawy prowadzimy zdalnie w całej Polsce, obsługa w 8 językach.
- Kontakt: +48 537 927 737, kancelaria@prawoiadministracja.pl, ul. Marszałkowska 20/22 lok. 72, 00-590 Warszawa
- https://prawoiadministracja.pl/uslugi
