Spadek w Polsce dla cudzoziemca 2026: sąd, prawo właściwe, nieruchomość i podatek, także z zagranicy

Cudzoziemiec może dziedziczyć w Polsce z ustawy i z testamentu: obywatelstwo spadkobiercy nie odbiera prawa do spadku. O tym, które prawo i który sąd rozstrzyga sprawę, decyduje co do zasady ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego (rozporządzenie (UE) nr 650/2012), a przy spadku po obywatelu Ukrainy umowa polsko-ukraińska z 1993 r. Poniżej stan prawny na 20 listopada 2026 r.: sąd i prawo właściwe, potwierdzenie praw do spadku, nieruchomość, długi, podatek i dokumenty z zagranicy. Jeżeli chcesz przekazać sprawę prawnikowi, zobacz prawo spadkowe w kancelarii.
Kancelaria Radców Prawnych Bartosz Krajewski z Warszawy prowadzi sprawy spadkowe cudzoziemców i spadkobierców mieszkających za granicą na podstawie pełnomocnictwa: składamy wniosek do sądu, reprezentujemy klienta na rozprawie, zgłaszamy nabycie do urzędu skarbowego i porządkujemy księgę wieczystą oraz rachunki. Pracujemy zdalnie, po polsku, angielsku, rosyjsku i ukraińsku, a wynagrodzenie wyceniamy indywidualnie po analizie dokumentów.
Które prawo i który sąd: decyduje zwykły pobyt zmarłego
Do spadków po osobach zmarłych od 17 sierpnia 2015 r. stosuje się rozporządzenie (UE) nr 650/2012. Jurysdykcję mają sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci (art. 4), i prawo tego samego państwa jest właściwe dla całego spadku (art. 21). Jeżeli cudzoziemiec mieszkał na stałe w Polsce, sprawę rozpoznaje więc polski sąd według polskiego prawa. Rozporządzenia nie stosują Dania i Irlandia.
Zmarły mógł jednak w testamencie wybrać prawo państwa, którego był obywatelem (art. 22); wtedy polski sąd stosuje prawo obce i z urzędu ustala jego treść. Gdy zmarły mieszkał poza Unią, a w Polsce został majątek, polski sąd może orzekać na podstawie jurysdykcji dodatkowej (art. 10). Zwykły pobyt bywa sporny u osób żyjących między dwoma krajami, dlatego zaczynamy od dowodów: zameldowania, pracy, rodziny, karty pobytu.
Spadek po obywatelu Ukrainy: umowa z 1993 r. dzieli majątek na dwie części
Rozporządzenie unijne nie uchyla umów z państwami trzecimi (art. 75), dlatego przy spadku po obywatelu Ukrainy pierwszeństwo ma umowa między Polską a Ukrainą o pomocy prawnej z 24 maja 1993 r. (Dz.U. z 1994 r. nr 96, poz. 465). Dziedziczenie ruchomości, na przykład pieniędzy na rachunku czy samochodu, podlega prawu państwa, którego obywatelem był zmarły, a dziedziczenie nieruchomości prawu państwa, w którym nieruchomość leży (art. 37). Tak samo dzieli się właściwość organów (art. 41).
W praktyce mieszkanie w Polsce po obywatelu Ukrainy trafia do polskiego sądu i polskiego prawa, a rachunek bankowy co do zasady do organu ukraińskiego. Jeżeli jednak całe mienie ruchome znajduje się w Polsce, sprawę na wniosek spadkobiercy może przeprowadzić polski organ, gdy zgodzą się na to wszyscy znani spadkobiercy (art. 41 ust. 3). Obywatele obu państw dziedziczą na tych samych warunkach co obywatele miejscowi (art. 36), a dokumenty urzędowe z Ukrainy nie wymagają legalizacji (art. 15); potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe.
Jak potwierdzić prawa do spadku: sąd, notariusz albo europejskie poświadczenie spadkowe
Bank, sąd wieczystoksięgowy i urząd uznają tylko spadkobiercę, który przedstawi postanowienie sądu albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 Kodeksu cywilnego). Do wyboru są:
- sądowe stwierdzenie nabycia spadku: wniosek do sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego, a gdy nie da się go ustalić w Polsce, do sądu miejsca położenia majątku; w braku tych podstaw właściwy jest Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy (art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego); opłata sądowa 100 zł;
- akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza: wymaga udziału wszystkich osób zainteresowanych i odpada, gdy brak jurysdykcji krajowej (art. 95b i 95e Prawa o notariacie), dlatego przy spadkobiercach rozsianych po świecie zwykle zostaje sąd;
- europejskie poświadczenie spadkowe: dokument do wykorzystania w innym państwie Unii, wywołujący skutki bez dodatkowej procedury (art. 62 i 69 rozporządzenia); odpisy są ważne 6 miesięcy; opłata sądowa 300 zł.
Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku (art. 1026 k.c.). Samo postanowienie nie dzieli majątku: do sprzedaży mieszkania albo podziału środków między kilku spadkobierców potrzebny bywa jeszcze dział spadku.
Nieruchomość w spadku: kiedy cudzoziemiec potrzebuje zezwolenia MSWiA
Ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie obejmuje nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia przez osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego (art. 7 ust. 2). Dziecko, małżonek czy rodzic zmarłego nie potrzebują więc zezwolenia, niezależnie od obywatelstwa, a przepis nie rozróżnia, czy dziedziczą z ustawy, czy z testamentu. Zezwolenia nie potrzebują też obywatele państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii (art. 8 ust. 2), nie wymaga go również nabycie samodzielnego lokalu mieszkalnego położonego poza strefą nadgraniczną (art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3).
Inaczej jest, gdy testament powołuje cudzoziemca spoza kręgu spadkobierców ustawowych, na przykład partnera albo przyjaciela, a w spadku jest dom, działka albo lokal w strefie nadgranicznej. Musi on złożyć wniosek o zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych w ciągu 2 lat od otwarcia spadku; jeżeli zezwolenia nie uzyska, własność nieruchomości nabywają osoby, które byłyby powołane do spadku z ustawy (art. 7 ust. 3). Termin biegnie od dnia śmierci, a nie od zakończenia sprawy spadkowej.
Długi w spadku i 6 miesięcy na jego odrzucenie
Spadek to także długi. Każdy spadkobierca, również mieszkający za granicą, ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o powołaniu, na przyjęcie albo odrzucenie spadku; brak oświadczenia oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 k.c.). Oświadczenie można złożyć z zagranicy: z podpisem poświadczonym przez konsula RP albo, w państwach stosujących rozporządzenie nr 650/2012, przed sądem miejsca zwykłego pobytu (art. 13). Terminy, koszty i sytuację dzieci opisujemy w poradniku odrzucenie spadku 2026.
Podatek od spadku: zwolnienie dla rodziny i warunek obywatelstwa albo zamieszkania
Małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha nie płacą podatku, jeżeli zgłoszą nabycie naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, druk SD-Z2).
Zwolnienie przysługuje jednak tylko nabywcy, który w chwili nabycia miał obywatelstwo polskie, obywatelstwo państwa Unii Europejskiej lub państwa EFTA będącego stroną umowy o EOG albo miejsce zamieszkania w Polsce lub w takim państwie (art. 4 ust. 4). Obywatel Ukrainy mieszkający w Polsce albo w Niemczech z niego skorzysta; mieszkający w Ukrainie już nie i zapłaci podatek według skali dla I grupy podatkowej. Podatkowi nie podlega natomiast nabycie ruchomości i praw majątkowych wykonywanych w Polsce, gdy ani nabywca, ani zmarły nie byli obywatelami polskimi i nie mieli w Polsce miejsca stałego pobytu (art. 3 pkt 1). Spóźnione zgłoszenie oznacza utratę zwolnienia, dlatego pilnujemy tego terminu razem ze sprawą sądową.
Dokumenty z zagranicy, pełnomocnictwo i rozprawa bez przyjazdu
Do wniosku dołącza się akt zgonu, akty stanu cywilnego wykazujące pokrewieństwo i testament, jeśli był. Dokumenty obcojęzyczne składa się z tłumaczeniem przysięgłym; przy dokumentach z państw innych niż Ukraina sprawdzamy, czy potrzebna jest apostille albo legalizacja. Jeżeli nie wiadomo, w jakich bankach zmarły miał rachunki, osoba z tytułem prawnym do spadku może uzyskać zbiorczą informację o rachunkach za pośrednictwem dowolnego banku (art. 92ba Prawa bankowego).
W sądzie klienta reprezentuje radca prawny na podstawie pełnomocnictwa. Sąd odbiera od spadkobiercy zapewnienie spadkowe, czyli oświadczenie o kręgu spadkobierców i testamentach (art. 671 k.p.c.); gdy klient mieszka za granicą, wnosimy o przeprowadzenie posiedzenia zdalnie (art. 151 § 2 k.p.c.), o czym decyduje sąd. Po prawomocnym postanowieniu zgłaszamy nabycie do urzędu skarbowego, składamy wniosek o wpis do księgi wieczystej i przedstawiamy dokumenty w banku.
Jak prowadzimy sprawę spadkową dla klienta z zagranicy
Najpierw analizujemy dokumenty i ustalamy trzy rzeczy: który sąd i które prawo są właściwe, kto dziedziczy i w jakich udziałach oraz jakie terminy już biegną (6 miesięcy na odrzucenie spadku, 6 miesięcy na zgłoszenie podatkowe, 2 lata na wniosek o zezwolenie przy nieruchomości z testamentu). Potem przesyłamy pełnomocnictwo do podpisu, składamy wniosek i prowadzimy sprawę do prawomocnego postanowienia, a w razie potrzeby także dział spadku albo sprawę o zachowek, o którym piszemy w poradniku zachowek i dziedziczenie.
Sprawy prowadzimy z biura w Warszawie, ul. Marszałkowska 20/22 lok. 72, tel. 537 927 737, zdalnie dla klientów w całej Polsce i za granicą. Opisz sytuację przez stronę prawo spadkowe w Warszawie. Sprawy prowadzi radca prawny Bartosz Krajewski.
Stan prawny na 20 listopada 2026 r. Podstawa prawna: rozporządzenie (UE) nr 650/2012, umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych z 24 maja 1993 r., Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego, ustawa o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, ustawa o podatku od spadków i darowizn, Prawo o notariacie, Prawo bankowe, ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy cudzoziemiec może dziedziczyć w Polsce?
Które prawo stosuje się do spadku po cudzoziemcu mieszkającym w Polsce?
Zmarły był obywatelem Ukrainy i zostawił mieszkanie w Polsce. Gdzie prowadzić sprawę?
Czy muszę przyjechać do Polski, żeby załatwić spadek?
Czy cudzoziemiec potrzebuje zezwolenia MSWiA na odziedziczone mieszkanie?
Czy cudzoziemiec płaci w Polsce podatek od spadku?
Ile kosztuje sprawa spadkowa w polskim sądzie?
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r.
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilnyDz.U. 1964 nr 16 poz. 93
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnegoDz.U. 1964 nr 43 poz. 296
- Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych, sporządzona w Kijowie dnia 24 maja 1993 r.Dz.U. 1994 nr 96 poz. 465
- Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowiznDz.U. 1983 nr 45 poz. 207
- Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemcówDz.U. 1920 nr 31 poz. 178
- Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacieDz.U. 1991 nr 22 poz. 91
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankoweDz.U. 1997 nr 140 poz. 939



