Do kiedy status UKR? Ochrona czasowa do 4 marca 2028 i zmiana na NUE

Dla setek tysięcy obywateli Ukrainy mieszkających w Polsce rok 2026 przynosi dwie kluczowe wiadomości: ochronę czasową przedłużono do 4 marca 2028 r., ale jednocześnie od 5 marca 2026 r. zmieniły się przepisy regulujące status UKR. W tym poradniku tłumaczymy, co dokładnie się zmieniło, kto i do kiedy musi działać oraz jak zabezpieczyć pobyt na dłużej.

Ochrona czasowa przedłużona do 4 marca 2028 r.

Decyzją wykonawczą Rady (UE) 2026/1912 z 30 lipca 2026 r., która weszła w życie 5 sierpnia 2026 r., ochronę czasową dla osób uciekających przed wojną w Ukrainie przedłużono o kolejny rok — do 4 marca 2028 r. Status UKR przedłuża się z mocy prawa: jeśli przy nadaniu numeru PESEL okazałeś ważny paszport, nie składasz żadnego wniosku, a pobyt pozostaje legalny na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Decyzja wprowadziła nowy warunek: ochronę czasową przyznaje się teraz wyłącznie osobom, które wypełniły obowiązki wojskowe przewidziane w prawie ukraińskim. Nie dotyczy on osób, które korzystały z ochrony w Polsce przed jego wprowadzeniem i nieprzerwanie ją zachowują. Dotyczy natomiast nowo przyjeżdżających oraz tych, którzy ochronę utracili i chcieliby uzyskać ją ponownie.

Data 4 marca 2027 r. nie zniknęła jednak z przepisów. Do tego dnia — na podstawie art. 42 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy — przedłużone są karty pobytu, wizy krajowe i pobyt w ruchu bezwizowym obywateli Ukrainy, którzy nie korzystają z ochrony czasowej. Na 2 października 2026 r. ustawodawca tego terminu nie przesunął, więc kto opiera pobyt na takiej karcie albo wizie, powinien złożyć wniosek o nowe zezwolenie przed 4 marca 2027 r.

Koniec „specustawy” — co zmieniło się 5 marca 2026 r.

Z dniem 5 marca 2026 r. tzw. specustawa ukraińska (ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy) została wygaszona. Część dotychczasowych rozwiązań zniknęła, a sama ochrona czasowa została przeniesiona do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Dla większości osób oznacza to zmianę podstawy prawnej oraz nowe obowiązki formalne.

Termin potwierdzenia tożsamości minął 31 sierpnia 2026 r.

Jeśli otrzymałeś PESEL UKR na podstawie samego oświadczenia, bez okazania paszportu (dotyczy to wielu osób, które przybyły tuż po 24 lutego 2022 r.), tożsamość trzeba było potwierdzić ważnym dokumentem podróży w urzędzie gminy najpóźniej 31 sierpnia 2026 r.

Jeżeli to się nie stało, 1 września status UKR został zmieniony na status NUE, a ochrona czasowa wygasła — żeby legalnie pozostać w Polsce, potrzebujesz teraz nowej podstawy pobytu. Im szybciej o nią zawnioskujesz, tym mniejsze ryzyko procedury powrotowej.

Wjazd do Polski po 5 marca 2026 r.

Osoby, które wjechały do Polski po 5 marca 2026 r. i chcą zostać objęte ochroną czasową, muszą złożyć wniosek o nadanie numeru PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu. Spóźnienie może oznaczać brak ochrony i konieczność legalizacji pobytu na zasadach ogólnych.

Diia.pl zamiast papierowego zaświadczenia

Beneficjentom ochrony czasowej nie wydaje się już papierowego zaświadczenia. Dokumentem potwierdzającym objęcie ochroną pozostaje aplikacja Diia.pl — warto zadbać, by była aktywna i aktualna.

Status UKR zmieniony na NUE — co to znaczy w praktyce

Zmiana nastąpiła automatycznie, bez decyzji i bez wezwania. Z dniem 1 września 2026 r. minister właściwy do spraw informatyzacji zmienił status UKR na NUE osobom, które miały numer PESEL nadany na podstawie oświadczenia i nie potwierdziły tożsamości do 31 sierpnia (art. 25 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2026 r.). Numer PESEL został, ale wraz ze statusem zniknęło uprawnienie z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, czyli uznanie pobytu za legalny.

• Ochrona czasowa przestaje być podstawą pobytu — znika uprawnienie z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony; jeżeli nie masz innego tytułu (karty pobytu, wizy, ruchu bezwizowego), pobyt staje się nielegalny, a w tle jest ryzyko decyzji o zobowiązaniu do powrotu; jak się od niej bronić, opisujemy w poradniku o nakazie opuszczenia Polski.
• Zakaz wjazdu do strefy Schengen — decyzja powrotowa bywa łączona z wpisem do systemu SIS, który blokuje wjazd na lata (zob. zakaz wjazdu i wpis do SIS.
• Praca traci podstawę — powiadomienie o powierzeniu pracy opiera się na legalnym pobycie, a jego utrata uderza także w pracodawcę.
• Diia.pl przestaje być dokumentem pobytowym — a to na nim opierają się podróże w strefie Schengen i kontrole; razem ze statusem znikają też świadczenia zależne od ochrony czasowej, w tym 800+.
• Zamyka się uproszczona droga na kartę pobytu — art. 45 ustawy wygaszającej otwiera ją WYŁĄCZNIE osobom ze statusem UKR: pobyt i praca, wysokie kwalifikacje, działalność gospodarcza, rodzina obywatela RP i połączenie z rodziną. Bez statusu zostają zasady ogólne, znacznie trudniejsze.

Czekanie jest teraz najgorszą z możliwych strategii: każdy kolejny miesiąc pobytu bez tytułu prawnego pogarsza pozycję w ewentualnym postępowaniu powrotowym i zamyka część dróg. Sprawdzimy Twoją sytuację i wskażemy tę, która w Twoim przypadku jest realna. Jeśli decyzja o zobowiązaniu do powrotu już przyszła, liczą się dni — zamów analizę decyzji, a prawnik wskaże podstawy odwołania.

Nie potwierdziłeś tożsamości w terminie — co można jeszcze zrobić

Ustawa nie przewiduje przywrócenia statusu UKR po terminie: potwierdzenie tożsamości w gminie po 31 sierpnia zarejestruje dane Twojego dokumentu, ale samo z siebie nie zmienia statusu NUE z powrotem na UKR. Dlatego pobyt trzeba oprzeć na innej podstawie — i zrobić to szybko.

• Sprawdź, czy na pewno dotyczył Cię art. 25 — obowiązek objął wyłącznie osoby z numerem PESEL nadanym na podstawie samego oświadczenia. Kto ma PESEL z Karty Polaka, innego dokumentu ze zdjęciem, dokumentu urodzenia albo nieważnego paszportu, podlega art. 26: potwierdzenie w ciągu 60 dni od wydania nowego dokumentu podróży, bez sankcji z 1 września.
• Zezwolenie na pobyt czasowy na zasadach ogólnych — praca, działalność gospodarcza, studia, rodzina obywatela RP albo połączenie z rodziną. Preferencje z art. 45 ustawy wygaszającej dotyczą osób ze statusem UKR, więc bez niego wniosek trzeba przygotować dokładnie tak, jak każdy inny cudzoziemiec — bez marginesu na braki formalne.
• Ochrona międzynarodowa i względy humanitarne — to osobne ścieżki, uzasadnione tylko w części sytuacji; wybór między nimi a wnioskiem pobytowym przesądza o tym, co dzieje się z Twoim pobytem w trakcie postępowania, dlatego nie warto rozstrzygać go samodzielnie.

Jeżeli otrzymasz decyzję o zobowiązaniu do powrotu, termin na odwołanie jest krótki i liczy się od doręczenia — o tym, jak wygląda taka obrona, piszemy w osobnym poradniku. Nie jest to koniec drogi, ale każda tygodniowa zwłoka zawęża pole manewru.

Sytuacje mieszane — praca w toku, dziecko w polskiej szkole, sprawa o zezwolenie złożona jeszcze ze statusem UKR — wymagają ustalenia kolejności kroków, bo od niej zależy, czy pobyt pozostanie nieprzerwany. To jest moment na rozmowę z prawnikiem, nie na sprawdzanie w urzędzie, czy się uda.

Nie czekaj do marca 2028 — ochrona czasowa nie jest podstawą na stałe

Data 4 marca 2028 r. to horyzont, a nie gwarancja. Ochrona czasowa działa dopóty, dopóki Rada Unii Europejskiej przedłuża mechanizm — każde kolejne przedłużenie jest decyzją polityczną, a nie prawem nabytym. Kto wiąże przyszłość z Polską, powinien budować pobyt na własnym tytule.

Przejście na kartę pobytu jest możliwe już dziś, jeśli masz pracę, prowadzisz działalność, studiujesz albo mieszkasz w Polsce z rodziną. Po odpowiednio długim, nieprzerwanym pobycie otwiera się droga do pobytu stałego i rezydenta długoterminowego UE. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez portal MOS, a na rozpatrzenie czeka się realnie znacznie dłużej niż ustawowy miesiąc — pokazujemy to w zestawieniu terminów w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim.

Dlatego liczy się kolejność: im bliżej marca 2028 r., tym więcej osób złoży wnioski w tym samym czasie i tym dłużej potrwa oczekiwanie. Prowadzimy takie sprawy od początku do końca — także w pełni zdalnie, bez wizyt w kancelarii: ustalamy właściwą podstawę pobytu, kompletujemy dokumenty i pilnujemy terminów.

Co dalej? Jak zabezpieczyć pobyt na dłużej

Ochrona czasowa jest rozwiązaniem tymczasowym. Jeśli wiążesz przyszłość z Polską, warto z wyprzedzeniem pomyśleć o stabilniejszej podstawie pobytu. Najczęstsze drogi to:

• Zezwolenie na pobyt czasowy (karta pobytu) — np. w związku z pracą, działalnością, studiami lub rodziną. Więcej w poradniku o karcie pobytu w Warszawie.
• Pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE — dla osób spełniających warunki dłuższego, nieprzerwanego pobytu. Zobacz: legalizacja pobytu w Polsce.
• Legalna praca — zezwolenie na pracę lub oświadczenie pracodawcy. Sprawdź: praca cudzoziemca w Polsce.

Przejście z ochrony czasowej na kartę pobytu wymaga wniosku do wojewody, kompletu dokumentów i zachowania terminów, a błąd formalny albo spóźnienie potrafią cofnąć sprawę o miesiące. Prowadzimy takie sprawy w całości zdalnie — zobacz, jak działa legalizacja online (1900 zł).

Co robimy i ile to kosztuje

Nie każdy, kto tu trafił, jest w tym samym miejscu. Poniżej cztery sytuacje, w których prowadzimy sprawę od początku do końca — z ceną podaną z góry, bez wyceny „po rozmowie”.

• Masz decyzję o zobowiązaniu do powrotu — termin na odwołanie liczy się w dniach. Wgrywasz decyzję, a prawnik ocenia szanse i wskazuje konkretne podstawy odwołania. zamów analizę decyzji (499 zł).
• Masz status i chcesz kartę pobytu — prowadzimy całą sprawę zdalnie: ustalamy właściwą podstawę pobytu, kompletujemy dokumenty, składamy wniosek przez MOS i pilnujemy terminów aż do decyzji. zobacz legalizację online (1900 zł).
• Dostałeś decyzję odmowną — masz 14 dni. Prawnik czyta decyzję i mówi, czy da się ją podważyć — analiza w 48 godzin, a jeśli jest o co walczyć, prowadzimy odwołanie. zamów analizę odmowy (299 zł).
• Złożyłeś wniosek, a urząd milczy — po upływie ustawowego terminu przygotowujemy ponaglenie z podpisem radcy prawnego i wysyłamy je do organu najpóźniej następnego dnia roboczego. zamów ponaglenie (od 199 zł).

Nie wiesz, która sytuacja jest Twoja? Napisz — sprawdzimy, co widnieje w rejestrze i co realnie da się zrobić, zanim poniesiesz jakikolwiek koszt. Pełny zakres spraw opisuje strona sprawy cudzoziemców w Warszawie.

Stan prawny na 2 października 2026 r. Podstawa: ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 203) oraz decyzja wykonawcza Rady (UE) 2026/1912 z 30 lipca 2026 r.

Przydatne linki

• Dokumenty do karty pobytu 2026 — lista, poświadczenie i wniosek elektroniczny
• Ochrona czasowa obywateli Ukrainy — UDSC
• Portal MOS — elektroniczne składanie wniosków pobytowych
• Jak założyć Profil Zaufany (gov.pl)